جمهوری شوروی سوسیالیستی ایران [۱] (جمهوری گیلان[۲] یا جمهوری شورائی گیلان[۳]) یک جمهوری شوروی با عمر کوتاه بود که توسط میرزا کوچک خان جنگلی که از رهبران نهضت مشروطه گیلان بود با استفاده از نیروهای چریکی مشهور به جنگلی و با کمک ارتش سرخ شوروی در منطقه گیلان تاسیس شد.[۴]
در حالیکه انقلاب سرخ در شوروی پایه های خود را استوار می کرد. نیروهای
ارتش سرخ برای تعقیب روسهای سفید که در انزلی اردو کرده بودند وارد انزلی
شده و آنها را به همراه نیروهای انگلیسی تحت حمایتشان مجبور به عقب نشینی
کردند. از طرفی نیروهای میرزا نیز از فرصت به وجود آمده استفاده و رشت را تصرف کردند. پس از تصرف رشت و به کنترل درآوردن منطقه گیلان رهبران جنبش جنگل در نامه ای به تروتسکی فرمانده وقت ارتش سرخ روسیه پیروزی ارتش سرخ ایران در استقرار جمهوری شورایی ایران را اعلام کردند که تروتسکی شخصاً به ایشان تبریک گفت.
